Dekameron, Đovani Bokačo

Pred vama je drugo izdanje Dekamerona, jednog od najznačajnijih dela srednjovekovne i svetske pripovedačke književnosti.

Knjiga se sastoji od 100 pripovedaka nastalih između 1349. i 1351, iz pera italijanskog humaniste Đovanija Bokača, koji je ovim delom utemeljio prozu pisanu na italijanskom narodnom jeziku.

Lišene mističnih i transcedentnih tendencija, ove priče smeštene su u realističan okvir: desetoro mladih se sklanja od kuge i vreme od deset dana prekraćuje pripovedanjem.

Tema priča je svakog dana drugačija: o domišljatim ljudima, o nesrećnim i srećnim ljubavima, prevarenim muževima...

Nakon asketskih književnih struja koje su dominirale u srednjovekovnoj književnosti, Bokačo donosi duh, svežinu i životnost u pripovedanju o ljudskim slabostima, telesnoj ljubavi, podsmehu na račun sveštenstva i praznoverja.

Prevod i propratni tekstovi: Dragan Mraović


*** O Knjizi ***

Remek delo najvećeg italijanskog pisca srednjeg veka, u luksuznom izdanju, kojim je obogatio i zadužio svetsku književnu baštinu.

Dekameron je zbirka od sto novela, koje deset mladih ljudi priča u toku deset dana. To je himna slobodnom i nagonskom životu, bez etičkih religioznih i filozofskih ograda.

Ovo delo predstavlja veliki vašar psiholoških zapažanja proisteklih iz tanane ljubavi prema čoveku i njegovim strastima, opisanim sa velikim realizmom, tkanim senzualnimi bombastim nitima, ali istovremeno bistrim i biranim rečima, do te mere da je malo takvih primera u svetskoj književnosti...

Značaj Dekamerona jeste i u tome sto su karakteri ljudi što je Bokaco opisivao, slika čoveka uopšte, u svim istorijskim i vremenskim razdobljima, pa samim tim i savremenog čoveka uopšte. To je jedan od bitnih razloga sto je ovo delo preživelo proveru vremena i rado se čita i danas...

*** O Autoru ***

Đovani Bokačo, jedan od najznačajnijih pisaca humanizma, rođen je 1313. godine, najverovatnije u Čertaldu, kao vanbračno dete imućnog trgovca Bokačina di Kelina. Mladost je proveo u Napulju, gde se školovao i započeo svoj književni razvoj. Kada se pojavila crna kuga 1348. godine, Bokačo se nalazio u Firenci. Od kuge su umrli njegov otac i maćeha, i tada je Bokačo ostao na čelu roditeljskog doma. Nakon 1348. godine, književna slava i društveni položaj počeli su da mu donose različita priznanja od firentinske Komune. Pisac se tokom sledeće decenije bavio raznim zvaničnim, diplomatskim poslovima. Veoma veliki uticaj na Bokačov duhovni razvoj i književni rad imao je Petrarka, sa kojim se Bokačo upoznao 1350. godine u Firenci, i sa kojim je ostao prijatelj do kraja života. Propast zavere u decembru 1360. godine, u koju su bile umešane ličnosti veoma bliske Bokaču izmenila je političke odnose unutar firentinske Komune. U tom periodu Bokačo je udaljen od javnih obaveza. Razočaran prevarama i intrigama u gradskom političkom životu pisac se povukao u Čertaldo, gde je učio i meditirao. U novoj fazi političke napetosti, Bokačo je dobio nova javna zaduženja. Od velike važnosti bila je njegova poslanička misija, od avgusta do novembra 1365. godine, koja je papi Urbanu V donela podršku Firence za povratak papskog dvora u Rim. U proleće 1371. godine vratio se u Čertaldo sa svog poslednjeg putovanja u Napulj, i tu je živeo u oskudici, bolestan, među svojim knjigama. Godine 1373. firentinska Komuna ga je pozvala da u crkvi San Stefano di Badija javno čita i tumači Danteovu Komediju. Umro je u Čertaldu 21. decembra 1375. godine.

Književna aktivnost u Napulju

Duh Napulja, kao i život koji je tamo vodio sasvim je odgovarao Bokačovim ljudskim, intelektualnim i stvaralačkim težnjama. Kretao se u krugovima učenih ljudi i otmenog sveta. Bilo mu je omogućeno da koristi veliku kraljevsku biblioteku, u kojoj je zadovoljavao svoja široka interesovanja u vezi sa književnošću, astrologijom, mitologijom i drugim područjima. U takvoj društvenoj i kulturnoj sredini, kojoj je obeležje davala hedonistička i aristokratska literatura, Bokačo je započeo intenzivnu književnu aktivnost, kako na latinskom, tako i na narodnom jeziku. Ipak, usredsredio se na dela na narodnom jeziku namenjena dvorskoj sredini u kojima je obradio niz motiva u vezi sa sopstvenom ličnošću.

Bokačo, poput Petrarke i Dantea doživljava kao najznačajniji događaj u formiranju sebe kao književnika susret sa ženom, koja će ostati njegova jedina prava i nikad zaboravljena ljubav. I danas je nejasno da li je ova velika Bokačova ljubav samo plod mašte i literarne konvencije ili realan doživljaj presudan u razvoju pisca. Bokačova Fijameta je, kako on sam tvrdi, bila nezakonita ćerka Roberta Anžujskog.

Ako se izostave razne Rime, prvo delo koje je Bokačo sastavio bio je kraći spev, Dijanin lov, mala poema od osamnaest pevanja u tercinama.

Delo evropske slave iz napuljskog perioda jeste roman u prozi, u pet knjiga, Filokolo. Bokačo je u ovom delu proširio, u književnosti već poznatu temu o doživljajima dvoje mladih ljubavnika, Florija i Bjanćifiore.

Herojski, dvorski i viteški pogled ima osnovnu ulogu u Teseidi, poemi u oktavama u dvanaest knjiga, posvećenih Fijameti.

Književna aktivnost u Firenci

Firenca je, nasuprot Napulju bila sredina praktičnog, trgovačkog, politikom i borbama angažovanog grada. Bokačo je nastavio sa svojom književnom delatnošću u drugačijem književnom podneblju. On sada piše dela u kojima spaja dvorsku sredinu, u kojoj se prethodnih godina kretao, sa ambijentom grada i njegovom bogatom tradicijom.

Elegija gospođe Fijamete, prvi je moderni psihološki i realistički roman. Žena u ovom delu nije prikazana kao predmet obožavanja, već kao subjekat koji pripoveda o svojoj ljubavnoj patnji.

Najzrelije Bokačovo pesničko ostvarenje u firentinskom periodu je Fijezolanska priča o nimfama, mala poema u 473 oktave, odraz poštovanja pisca prema firentinskoj tradiciji.

U Dekameronu, remek delu oblikovanom najverovatnije između 1348. i 1351. godine, Bokačo je uspeo da prikaže život u svoj njegovoj punoći i da stvori predstavu svestrane, bogate slike o ljudima, najrazličitijih iskustava i tipova. Dekameron je zbirka od sto novela, vešto osmišljene, precizne strukture, koja najavljuje Bokača kao jednog od najznačajnijih nosilaca humanističkih ideja.

Književni opus
[
Književna dela
Dijanin lov (1334)
Filostrato (1335)
Filokolo (oko 1336)
Teseida (između 1339. i 1340. godine)
Ametova priča o nimfama (između 1341. i 1342. godine)
Ljubavna vizija (1342)
Elegija gospođe Fijamete (između 1343. i 1344. godine)
Fijezolanska priča o nimfama (između 1344. i 1346. godine)
Dekameron (između 1348. i 1351. godine)
Korbačo (nema podataka kad je delo nastalo)
Rime

Rasprave na latinskom
(pisane su između 1356. i 1361. godine)
Genealogija pagana
Slavne žene
Propast slavnih ljudi
O planinama, šumama, izvorima, jezerima, rekama, mrtvim vodama ili močvarama i o imenima mora
Život ili mali traktat u slavu Dantea